اصابت صاعقه یکی از خطرات مرگ باری است که در کوتاه ترین زمان ممکن اتفاق میافتد. اگر انسان در فضای باز یا ارتفاعات قرار داشته باشد، بیشتر از قبل در خطر اصابت صاعقه قرار میگیرد. در سال 1749 برای اولین بار توسط بنجامین فرانکین میله صاعقه گیر اختراع شد. در سال های بعد این اختراع توسعه داده و در مصرف خانگی، ساختمانی و… بصورت دکل صاعقه گیر مورد استفاده قرار گرفت. حال دکل صاعقه گیر چیست و چگونه نصب میشود؟ چه کاربردی دارد و مشخصات فنی آن چیست؟ در ادامه به این موضوع میپردازیم.
دکل صاعقه گیر چیست؟
با افزایش ارتفاع ساختمانها در دهه گذشته، رعد و صاعقه به یک تهدید جدی تبدیل شد. صاعقه می تواند به مواد سنگی، چوب، بتن و فولاد آسیب برساند از این رو نیاز به تجهیزات ایمنی و دکل صاعقه گیر ایجاد شد. دکل صاعقه گیر یک دکل خودایستا است که از برخورد صاعقه به ساختمانها و انسانها محافظت میکند و با کمک میله رسانا که در راس خود قرار دارد، نیرو الکتریکی ایجاد شده حاصل از صاعقه را به زمین انتقال میدهد.
مطالعه بیشتر: معرفی دکل مسیر نما
اهداف نصب دکل صاعقه گیر
نصب دکل صاعقه گیر تنها بهمنظور جذب صاعقه نیست، بلکه با اهداف مشخص مهندسی و ایمنی انجام میشود. مهمترین اهداف نصب دکل صاعقه گیر عبارتاند از:
- ایجاد مسیر ایمن برای تخلیه جریان الکتریکی صاعقه به زمین
- جلوگیری از اصابت مستقیم صاعقه به ساختمانها و تجهیزات حساس
- کاهش خطر آتشسوزی، انفجار و آسیبهای ساختاری
- حفاظت از جان افراد حاضر در محیط
- جلوگیری از ایجاد ولتاژهای القایی و ولتاژ لمسی
بهطور کلی، دکل صاعقه گیر بخشی از یک سیستم کامل حفاظت در برابر صاعقه (LPS) محسوب میشود که نقش حیاتی در ایمنی سازهها ایفا میکند.
مشخصات فنی دکل صاعقه گیر
-دکل صاعقه گیر باید از نوع خودایستا باشد و به ساختمان یا بخش های دیگر متکی نباشد.
-برای ساخت دکل صاعقه گیر میتوان از دو نوع سازه دکل منوپل یا دکل خودایستا انتخاب کنید.
-دکل از نوع منوپل به صورت لوله ای یا چند وجهی قابل ساخت هستند.
-بدنه دکل از جنس فولاد ضد زنگ با پوشش گالوانیزه گرم می باشد.
-تمامی تجهیزات و اتصالات دکل طبق استانداردICE ۶۱۰۲۴، NFC17-102، NFPA ۷۸۰ وBS ۶۶۵۱ تهیه شود.
-ارتفاع دکل از 6 الی 60 متر میتواند متغییر باشد.
-تمامی لوازم دکل از جنس مس یا فولاد ضد زنگ است.
نحوه عملکرد دکل صاعقه گیر
عملکرد دکل صاعقه گیر بر اساس اصول فیزیکی و الکتریکی مشخصی انجام میشود و شامل چند مرحله اصلی است:
-
جذب صاعقه: میله یا هد صاعقه گیر که در بالاترین نقطه دکل نصب میشود، صاعقه را جذب میکند.
-
هدایت جریان الکتریکی: جریان عظیم الکتریکی حاصل از صاعقه از طریق هادیهای نزولی (Down Conductor) به سمت زمین هدایت میشود.
-
تخلیه ایمن در سیستم ارت: انرژی الکتریکی صاعقه از طریق سیستم ارت استاندارد به زمین منتقل شده و در آن پخش میشود.
این فرآیند باعث میشود انرژی صاعقه بدون ایجاد خسارت، بهصورت کنترلشده تخلیه گردد.
انواع دکل صاعقه گیر
دکلهای صاعقه گیر از نظر نوع طراحی و عملکرد به چند دسته اصلی تقسیم میشوند:
1. دکل صاعقه گیر با میله فرانکلین
سادهترین و قدیمیترین نوع صاعقه گیر که بر اساس جذب مستقیم صاعقه عمل میکند و برای پروژههای معمولی کاربرد دارد.
2. دکل صاعقه گیر اکتیو (ESE)
این نوع دکل با استفاده از فناوری یونیزاسیون زودهنگام، شعاع حفاظت بیشتری ایجاد میکند و برای سازههای بزرگ و صنعتی مناسب است.
3. دکل صاعقه گیر مدولار
دکلهایی با قابلیت مونتاژ و دمونتاژ که برای پروژههای موقت یا قابل توسعه استفاده میشوند.
4. دکل صاعقه گیر سفارشی
در پروژههای خاص، دکل صاعقه گیر بر اساس شرایط محیطی، ارتفاع سازه و نوع کاربری طراحی و ساخته میشود.
اجزای اصلی سیستم دکل صاعقه گیر
یک دکل صاعقه گیر استاندارد از اجزای زیر تشکیل شده است:
- میله یا هد صاعقه گیر
- بدنه دکل فلزی (منوپل یا خودایستا)
- هادی نزولی (کابل یا تسمه مسی)
- اتصالات و کلمپهای مخصوص
- سیستم ارت و الکترودهای زمین
- جعبه تست و بازدید سیستم ارت
هماهنگی و کیفیت این اجزا نقش مستقیم در عملکرد صحیح دکل صاعقه گیر دارد.
چرا باید از دکل صاعقه گیر استفاده کنیم؟
دکل صاعقه گیر باعث ایجاد محیط امن و جلوگیری از ولتاژ لمسی و اضافی میشود. حفاظت از تجهیزات الکتریکی کار، افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش خسارات ناشی از خطر صاعقه با استفاده از دکل صاعقه گیر ممکن است.
مطالعه بیشتر: معرفی دکل ترافیکی
استانداردهای مورد استفاده در دکل صاعقه گیر
برای طراحی، ساخت و نصب دکل صاعقه گیر رعایت استانداردهای بینالمللی الزامی است. مهمترین این استانداردها عبارتاند از:
- IEC 61024
- NFC 17-102 (مخصوص صاعقهگیرهای اکتیو)
- NFPA 780
- BS 6651
اجرای دکل صاعقه گیر مطابق این استانداردها، ایمنی، دوام و عملکرد صحیح سیستم را تضمین میکند.
قیمت دکل صاعقه گیر
قیمت دکل صاعقه گیر با توجه به نوع سفارش متفاوت است. این دکل در انواع با توجه به درخواست کارفرما ساخته میشود که چند مدل از این دکل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دکل صاعقه گیر از نوع منوپل با اتصال فلنجی
- دکل صاعقه گیر از نوع منوپل با اتصال اورلبی
- دکل صاعقه گیر از نوع خودایستا بصورت سه پایه یا چهار پایه لوله نبشی و تمام نبشی
نکات مهم در نصب و نگهداری دکل صاعقه گیر
- دکل باید کاملاً خودایستا و مستقل از سازه اصلی باشد
- فونداسیون دکل باید بر اساس محاسبات سازهای طراحی شود
- مقاومت سیستم ارت باید بهصورت دورهای اندازهگیری شود
- اتصالات فلزی باید در برابر خوردگی محافظت شوند
- بازدید سالانه دکل صاعقه گیر برای اطمینان از عملکرد صحیح توصیه میشود
نگهداری صحیح باعث افزایش طول عمر دکل و کاهش هزینههای تعمیرات میشود.
مطالعه بیشتر: تفاوت اتصال اورلبی و فلنجی در چیست؟
دکل صاعقه گیر از کجا تهیه کنیم؟
برای سفارش دکل و مشاوره رایگان میتوانید از طریق فرم تماس با ما و یا شماره 09126361520 با ما تماس حاصل فرمایید. شرکت آرون سازه وندا با بیش از 9 سال سابقه کار در حوزه دکل تمامی پروژه های خود را طبق اخرین استانداردهای بین المللی با قیمت مناسب و بهترین متریال موجود در بازار به انجام میرساند. ارون سازه وندا تنها شرکت دکل سازی ایران است که دارای ناظر سطح سه می باشد و تمامی پروژه ها دارای یکسال بیمه میباشند.
